ทุกคนคงเคยเห็นหลายๆ เหตุการณ์ของความขัดแย้ง ไม่ว่าจะเป็นคนที่สนับสนุนพรรคการเมืองฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งโจมตีพรรคการเมืองฝ่ายตรงข้าม หรือแม้กระทั่งเพื่อนร่วมงาน คู่ชีวิต หรือญาติพี่น้องก็ตาม ซึ่งการกระทำดังกล่าวเกิดจากการสั่งการของจิตใต้สำนึก (subconscious mind)
การกระทำ (action) ของมนุษย์ย่อมเกิดมาจากระบบความคิด ความเชื่อ และความเป็นตัวตน (identity) ของบุคคลนั้นๆ หรือเรียกกันว่า Mind creates behavior
ดังนั้น ความคิดกับการกระทำย่อมมีความสัมพันธ์กัน กล่าวคือ สมองคิดจะทำการสิ่งใด การกระทำย่อมสอดคล้องกับความคิดดังกล่าว แต่ถ้าบุคคลนั้นเจอสถานการณ์หนึ่งที่ขัดแย้งกับความคิดของตน ภาษาอังกฤษเราเรียกว่า cognitive dissonance
เมื่อความคิด ความเชื่อ ที่เราสั่งสมมาหลายปีได้ถูกท้าทายกับความคิดแนวใหม่ คนส่วนใหญ่มักค้นหาเหตุและผลเพื่อรองรับกับความคิดหรือการกระทำของตนเพื่อความอยู่รอด (survival)
ยกตัวอย่างเช่นบริษัทโนเคียที่เคยโด่งดังในยุคมือถือแบบมีปุ่มกด เมื่อโนเคียเห็นการเปิดตัวมือถือ iPhone แล้ว โนเคียไม่เชื่อว่า iPhone จะสามารถอุตสาหกรรมมือถือให้เป็นแบบ touch screen ได้ พร้อมทั้งสามารถเล่นอินเตอร์เน็ตและฟังเพลงได้เหมือน iPod
อาจจะเป็นเพราะโนเคียมีความเชื่อมั่นในตนเองมากเกินไป (อัตตา) และไม่คิดจะเปลี่ยนแปลงกับคลื่นลูกใหม่ๆ ที่กำลังจะเปลี่ยนโลก อันที่จริงแล้ว นวัตกรรมไม่ได้เกิดขึ้นภายในชั่วค่ำคืน แต่มีการเปลี่ยนแปลงที่เราไม่ได้สังเกตทีละเล็กละน้อย แต่ถ้าเรามองสิ่งที่กำลังเกิดขึ้นอยู่รอบข้างด้วยความอยากรู้อยากเห็น (stay curious) และมีความคิดที่เป็นกลาง เราก็จะสามารถสังเกตการเปลี่ยนแปลงและใช้ประโยชน์จากคลื่นลูกนั้นได้
วิธีหนึ่งเมื่อเราต้องเผชิญหน้ากับสิ่งที่ขัดแย้งกับความคิดของเรา ให้เราโน้มตัว (lean in) เข้าหามัน ศึกษาและทำความเข้าใจกับสิ่งใหม่ๆ ที่เราไม่เข้าใจ ที่ดูเหมือนสิ่งแปลกประหลาดจากความคิดของเรา .ให้ใช้จิตใต้สำนึกที่เป็นกลางในการวิเคราะห์พิจารณาสิ่งใหม่ๆ เราก็จะมองเห็นการเปลี่ยนแปลงที่กำลังจะขึ้นได้ทันที
เราควรแยกแยะความรู้สึกกับสิ่งที่ท้าทายกับแนวคิดของเราออกจากกัน สมมุติว่าเราเป็นเพื่อนกับคนหนึ่งอยู่ และเพื่อนคนนั้นได้กระทำสิ่งหนึ่งที่ทำให้เราไม่พอใจ เช่นไปพูดคุยกับคนที่เราไม่ชอบด้วย การเป็นเพื่อนยังคงเป็นอยู่ แต่เราได้แยกการกระทำของเพื่อเราที่เราไม่เห็นด้วยนั้นออกจากกัน ให้เรามองเข้าไปภายในจิตใต้สำนึกของตนเอง เราก็จะสามารถแยกแยะความรู้สึกที่กำลังจะมาครอบงำความคิดที่นำไปสู่การกระทำความเราได้
บุคคลที่จะอยู่รอดและเป็นผู้ชนะในสังคมได้ย่อมเป็นบุคคลที่มองเห็นถึงการเปลี่ยนแปลง และสามารถปรับตัวเองได้เร็วที่สุดเพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงนั้นๆ จงจำไว้ว่า คนที่เปลี่ยนแปลงเร็วที่สุดย่อมอยู่ต้นน้ำ และคนที่อยู่ต้นน้ำมักสามารถเก็บเกี่ยวผลประโยชน์ได้มากที่สุด ซึ่งมากกว่าคนที่อยู่ปลายน้ำที่อาจจะไม่ได้อะไรเลยหรือขาดทุนด้วยซ้ำ


Leave a comment